ΠΟΛΙΤΙΚΗ

kkoytrΑπό την μεταπολίτευση, το εκλογικό σύστημα αποτέλεσε τον ακρογωνιαίο λίθο του πολιτικού συστήματος. Η λογική που επικράτησε ήταν η εφαρμογή ενός συστήματος ικανού να αναπαράγει την σταθερότητα ενός δικομματικού πολιτικού σκηνικού που βασιζόταν στους δυο κύριους προδικτατορικούς σχηματισμούς την Δεξιά (ΕΡΕ -ΝΔ) και το Κέντρο ( Ε.Κ -ΠΑΣΟΚ) και παράλληλα τον αποκλεισμό της Αριστεράς και άλλων μικρότερων δυνάμεων.

Σε όλες τις μεταγενέστερες εκλογικές αναμετρήσεις χρησιμοποιήθηκαν συστήματα και παραλλαγές της ενισχυμένης αναλογικής (Β’ κατανομή, Βonus 40/50 εδρών, όριο 3%, αποκλεισμός συνασπισμών κομμάτων κλπ) συστήματα που απέδωσαν, σχεδόν σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις, επί 38 χρόνια, ώστε να διασφαλίζεται η εναλλαγή των δυο μεγαλύτερων κομμάτων στην διακυβέρνηση της χώρας.

Μετά το 2010, την οικονομική κατάρρευση της χώρας υπό το βάρος της παγκόσμιας κρίσης αλλά και της ένταξης της στα μνημόνια, ακλούθησε η δραματική υποβάθμιση της κοινωνικής συνοχής, με αποτέλεσμα την διάλυση του κυρίαρχου δικομματικού συστήματος.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στις πρώτες εκλογές ,τον Μάιο 2012 ,υπό το καθεστώς μνημονίου ΝΔ και ΠΑΣΟΚ συγκέντρωσαν αθροιστικά 32% έναντι 85 % κατά μέσο ορό που συγκέντρωναν διαχρονικά.

Το νέο εκλογικό τοπίο αλλά και οι εκλογικές αναμετρήσεις που ακολούθησαν ως σήμερα, επιβεβαίωσαν ότι για την κοινωνία οι μονοκομματικές κυβερνήσεις ήταν παρελθόν και οι κυβερνήσεις συνεργασίας το μέλλον.

Στην πρόσφατη εκλογική αναμέτρηση του Σεπτεμβρίου 2016 εκπροσωπήθηκαν για πρώτη φορά στο κοινοβούλιο 8 πολιτικά κόμματα.

Για να συμβαδίσει όμως η βούληση των πολιτών με την πραγματική αναδιάταξη του πολιτικού τοπίου, κλειδί είναι ο εκλογικός νόμος, ένας νόμος που σήμερα είναι σε καταφανή αντίθεση με την συντριπτική κοινωνική πλειοψηφία.

Ο προβληματισμός για την αλλαγή του ετεροβαρούς εκλογικού συστήματος έχει εκδηλωθεί εδώ και καιρό αλλά είναι πλέον ώριμος ο ανασχεδιασμός του.

Τα κυριότερα σημεία που χρήζουν αλλαγής και θα επικεντρωθούμε είναι:

– Η επιλογή εκλογικού συστήματος

– Ο αριθμός των βουλευτών και η κατανομή των εδρών

– Ο τρόπος επιλογής των βουλευτών

Επιλογή εκλογικού συστήματος

Το εκλογικό σύστημα πρέπει να διασφαλίζει την ισονομία των πολιτών και κατ’ επέκταση την ίση βαρύτητα της ψήφου αλλά ταυτόχρονα να οδηγεί στην δυνατότητα διακυβέρνησης μέσω συνεργατικών σχημάτων. Το μοναδικό τέτοιο σύστημα είναι αυτό της απλής αναλογικής.

Στην απλή αναλογική το εκλογικό ποσοστό κάθε κόμματος πολλαπλασιαζόμενο επί 3 μας δίνει τον αριθμό των βουλευτικών εδρών που του αντιστοιχούν π.χ. ένα κόμμα με ποσοστό 10% δικαιούται 30 έδρες. κ.ο.κ.

Πριν προχωρήσουμε πρέπει να λάβουμε υπόψη μας κάποιες παραμέτρους που είναι αποδεκτές σχεδόν από το σύνολο των πολιτικών δυνάμεων ,το όριο του 3% για την εκπροσώπηση κάποιου κόμματος στο Κοινοβούλιο, και την διευκόλυνση σχηματισμού κυβέρνησης απ’ όσα κόμματα επιθυμούν να συνεργαστούν, με δεδομένο ότι υπάρχουν και δυνάμεις που απορρίπτουν συλλήβδην κάθε συνεργασία.

Επίσης, ένας αριθμός βουλευτών έως 15 ( ως τώρα 12), μπορεί να εκλέγεται με ενιαία πανελλαδική λίστα (βουλευτές επικρατείας) και θα μπορούν να κατανέμονται ως εξής: 2/3 στο πρώτο κόμμα και 1/3 στο δεύτερο κόμμα (π.χ 10 και 5 αντίστοιχα).

Αν λάβουμε υπόψη μας τις δυο αυτές παραμέτρους στον σχεδιασμό του νέου εκλογικού συστήματος ,θα υπάρχει διαθέσιμος ένας αριθμός βουλευτών που δεν θα επηρεάζει την αναλογικότητα και θα διευκολύνει τον σχηματισμό κυβέρνησης από όμορα πολιτικά κόμματα.

Ο αριθμός αυτός θα είναι σχεδόν αμετάβλητος γιατί θα συμπεριλαμβάνει τους 15 βουλευτές επικρατείας που θα εκλέγονται αποκλειστικά από το 1ο κόμμα και 2ο κόμμα κι από τις αδιάθετες έδρες των κομμάτων που δεν υπερβαίνουν το όριο του 3% .Το ποσοστό αυτό στο σύνολο των εκλογικών αναμετρήσεων από το 1974 ως σήμερα κυμαίνεται από 4-6 % ,δηλαδή αντιστοιχεί σε 12-18 έδρες.

Για την τεχνική κατανόηση της κατανομής των εδρών, χρησιμοποιούμε τα εκλογικά αποτελέσματα των πρόσφατων εκλογών (Σεπτέμβριος 2016)

ΚΟΜΜΑΤΑ ΠΟΣΟΣΤΑ ΜΕ ΤΟ ΙΣΧΎΟΝ ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΝΑΛΟΓΙΚΗ ΜΕ ΤΟ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ
ΣΥΡΙΖΑ 35,46 145 107 101+10+17=128
Ν.Δ 28,09 75 84 80+5=85
Χ.Α 6,99 18 21 20
ΔΗΜ. ΣΥΜΠ. 6,29 17 19 18
ΚΚΕ 5,55 15 17 16
ΠΟΤΑΜΙ 4,09 11 12 12
ΑΝ. ΕΛ 3,69 10 11 11
ΕΝ. ΚΕΝΤΡ 3,44 9 10 10
ΕΚΤΟΣ ΒΟΥΛΗΣ 6,4 0 19 17

Ο αριθμός των βουλευτών δεν είναι αναγκαίο να περιορισθεί, λόγω κόστους, όπως διατείνονται κάποιοι. Μπορούν να βρεθούν άλλοι τρόποι μείωσης των κοινοβουλευτικών δαπανών, αντί του περιορισμού της υπάρχουσας αντιπροσωπευτικότητας των εκλογικών περιφερειών και ειδικά των μικρότερων (π.χ. μονοεδρικές ,δυεδρικες).

Εκείνη που είναι σημαντική κι απαραίτητη τομή, είναι η διάσπαση των μεγάλων πολυεδρικών περιφερειών ( πχ Β’ Αθήνας . Α’ Αθήνας κλπ) σε εκλογικές περιφέρειες των 10 εδρών το μέγιστο.

Κι αφορά κύρια τον έλεγχο των εκλογικών δαπανών των υποψηφίων βουλευτών και τις διαδρομές του πολιτικού χρήματος, την προβολή στα ΜΜΕ κλπ.

Τέλος, τρόπος εκλογής βουλευτών είναι μια παράμετρος, που, ανά διαστήματα, επανέρχεται στον δημόσιο διάλογο και αφορά την επιλογή του προσφορότερου συστήματος μεταξύ του υπάρχοντος με σταυρό προτίμησης ή με λίστα.

Θεωρούμε ότι είναι ένα πολύ σοβαρό θέμα που αφορά τον τρόπο οργάνωσης των πολιτικών κομμάτων, το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας τους, που αν δεν καθοριστούν μετά από ένα εξαντλητικό δημόσιο διάλογο και πιθανώς στο πλαίσιο της συνταγματικής αναθεώρησης, είναι πρόωρο να τοποθετηθούμε.

* Ο Κώστας Κουτρούκης είναι μέλος του Δικτύου Αριστερών Δημοκρατών

Άρθρα στην κατηγορία Πολιτική